1. ಬಜೆಟ್ 2026: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ
ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿರಬಾರದು ಎಂಬುದು 2026–27ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟ್ನ ಆಶಯ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ₹1.57 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ–ಅಂಶದ ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಪದವಲ್ಲ, ಅದು ದೇಶದ ನಿಜವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಎಂಬ ಅರಿವಿನ ಪ್ರತಿಫಲನ. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಘೋಷಣೆಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಎತ್ತಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆಯೇ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬಲ ಎಂಬ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಈ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ಗುರಿ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ.
2. ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ₹94,663 ಕೋಟಿ: ಸಂಖ್ಯೆಯಾಚೆಗಿನ ಅರ್ಥ
ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ₹94,663 ಕೋಟಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಬಜೆಟ್ ಲೆಕ್ಕದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಅದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ. ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಆಶಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು – ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಹಣ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್–ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೊಸ ಉಸಿರು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಹಂಚಿಕೆಯ ಭಾಗ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲವೂ ನಡೆದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ದುಡಿಮೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪಾಲುದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
3. ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ₹63,135 ಕೋಟಿ: ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಭದ್ರತೆ
ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ₹63,135 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವುದು ಈ ಬಜೆಟ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಅಂಶ. ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣೆ – ಇವುಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಈ ಹಣ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ‘ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ’ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಕಟ್ಟುವುದು ಗುರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಊಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿರದೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದು – ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಹೂಡಿಕೆಯ ಭಾಗ. ಸುಶಿಕ್ಷಿತ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಪೌರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ದೂರಗಾಮಿ ಉದ್ದೇಶ.
4. ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ: ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಭರವಸೆಯ ಕೈಹಿಡಿ
‘ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರಲ್ಲ; ಅದು ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ನೀಡಿದ ಭರವಸೆಯ ಕೈಹಿಡಿ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ‘ಸಖಿ’ ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಹೆಲ್ಪ್ಲೈನ್ಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ₹94,663 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲು. ಕಾನೂನು ನೆರವು, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ – ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಮಿಷನ್ನ ಭಾಗ. ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವುದೂ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಲು ಬೇಕಾದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದು.
5. ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯ: ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯ ನೆಚ್ಚಿಕೆ
ಕುಟುಂಬದ ಆಸರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ‘ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯ’ ಒಂದು ತವರು ಮನೆಯ ನೆಚ್ಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ₹63,135 ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಾಲಪರಾಧಿಗಳ ಸುಧಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಬೀದಿ ಬದಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಡೆಗೂ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೌನ್ಸಿಲಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾವ ಮಗುವೂ ಅಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿರಬಾರದು ಎಂಬ ಭಾವ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ.
6. ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ: ಊಟದ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ಬೆಳಕು
ಅಂಗನವಾಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಊಟ ಬಡಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಬಾರದು; ಅವು ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ‘ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ’ ಯೋಜನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 14 ಲಕ್ಷ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಷಣ್ 2.0 ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಎಳೆಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ನೀಡಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬರುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ನೀಡಿ ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ – ಇದರಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
7. ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸು
‘ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ’ ಯೋಜನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ. ಕನಿಷ್ಠ 3 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಸರ್ಕಾರದ್ದು. ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್ ತಯಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹1 ಲಕ್ಷ ಮೀರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದಕ್ಕಿದೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
8. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ: ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ದಾರಿ
‘ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ’ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಐಟಿಐಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಸೀಟುಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಎಐ, ಕೋಡಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಿಂಚಲು ಇದು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
9. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ: ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸುರುಳಿ ಸೀಳಿದ ಹೆಜ್ಜೆ
ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಲು ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನೀಡುವ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತಹೀನತೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಕಟ್ಟಲು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವಿರುವ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯರು, ದಾದಿಯರ ನೇಮಕಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ‘ಇಂದ್ರಧನುಷ್’ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ; ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿಗೂ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆ ತಲುಪುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
10. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮಾಯದಂಡ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ‘ಪಿಎಂ ದಿಶಾ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ ಅಮೆಜಾನ್, ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗದಾತರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
11. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ: ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ
ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಲು ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಿಧಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇ-ಶ್ರಮ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಮೆ, ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಧವೆಯರು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಪಿಂಚಣಿ ಮೊತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ ವಿಮೆ, ಸುರಕ್ಷಾ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಯಸ್ಸಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಇದು ಭದ್ರತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
12. ತೀರ್ಮಾನ: ಸಬಲ ಮಹಿಳೆ, ಸದೃಢ ಮಗು – ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ನೆಲೆಗಟ್ಟು
2026–27ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಹೂಡಿಕೆ. ₹1.57 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ.
ಮಹಿಳೆಯರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲರಾದಾಗ ಕುಟುಂಬದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮಟ್ಟ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ನಾಳೆಯ ಸದೃಢ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉಡುಗೊರೆ. ‘ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ’, ‘ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ’, ‘ಪೋಷಣ್ 2.0’ – ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಭರವಸೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಜೆಟ್ ಅಲ್ಲ; ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ದಿಟ್ಟ, ಧನಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ Women and Child Development Ministry ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.
FAQ: ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರಳ ಉತ್ತರಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಒಟ್ಟು ₹1,57,798 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ₹94,663 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಮಕ್ಕಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅನುದಾನ ಸಿಕ್ಕಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ₹63,135 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯ ಗುರಿ ಏನು?
ಉತ್ತರ: 3 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವಾರ್ಷಿಕ ₹1 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ಪೋಷಣ್ 2.0 ಎಂದರೇನು?
ಉತ್ತರ: ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ಮದುವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ನಿವಾರಿಸಲು ಬಲವರ್ಧಿತ ಯೋಜನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿಯಡಿ ಯಾವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ?
ಉತ್ತರ: ಸಖಿ ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಹೆಲ್ಪ್ಲೈನ್, ಕಾನೂನು ನೆರವು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಏನು ಲಾಭ?
ಉತ್ತರ: 14 ಲಕ್ಷ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಿದೆ?
ಉತ್ತರ: ವಿಶೇಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿ ರಿಯಾಯಿತಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸೀಟುಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಇದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯ ಯಾವ ರೀತಿ ಇದೆ?
ಉತ್ತರ: ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಾಲ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶೇ. 10 ಮೀಸಲಾತಿ, ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ನೆರವು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್ನಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ಉತ್ತರ: ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ತರಬೇತಿ, ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಅವಕಾಶ.
ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಮಾನ: ಸಮೃದ್ಧ ಭಾರತದತ್ತ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ನಡಿಗೆ
2026-27ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ₹94,663 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ₹63,135 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲ; ಇದು ನವ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇವಲ ಮನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಆಶಯವು ಈ ಬಜೆಟ್ ಮೂಲಕ ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಾಯಿಯೂ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ನೈಜ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲರಾದಾಗ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಇಂದು ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆಯು ನಾಳೆಯ ಸದೃಢ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ದೊಡ್ಡ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿದೆ. ‘ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ’, ‘ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪೋಷಣ್ 2.0’ ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರುವುದು ಖಚಿತ. ಈ ಬಜೆಟ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಆಯವ್ಯಯವು “ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ”ದ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಧನಾತ್ಮಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೀವು Women and Child Development Ministry ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.